“Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”

Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá từ ngày 25/5 đến ngày 31/5/2026, Trung tâm Y tế phát động đợt truyền thông phòng, chống tác hại của thuốc lá với chủ đề do Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra năm 2026 là:
“Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”.
Thông điệp năm nay nhằm cảnh báo cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên, về các chiêu trò quảng bá, tiếp thị gây hiểu lầm của các tập đoàn thuốc lá đối với thuốc lá điếu (nung nóng), thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm trên thế giới có hơn 8 triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 1,6 triệu người chết do hút thuốc lá thụ động.
Tại Việt Nam, thuốc lá gây tử vong cho khoảng 103.000 người mỗi năm. Không chỉ gây tổn hại sức khỏe, thuốc lá còn làm tăng gánh nặng kinh tế cho gia đình và xã hội với chi phí y tế và thiệt hại kinh tế lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng mỗi năm.
Đối với thuốc lá điếu nung nóng truyền thống, trong khói thuốc có khoảng 7.000 chất hóa học, trong đó có ít nhất 69 chất gây ung thư. Một số chất độc hại điển hình gồm:

Nicotine: là chất gây nghiện rất mạnh, làm tăng nhịp tim, huyết áp và gây lệ thuộc tương tự các chất ma túy.
Hắc ín (Tar): chứa nhiều chất gây ung thư phổi.
Khí CO: làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Benzene, Formaldehyde, Nitrosamines: là các chất độc có khả năng gây ung thư và tổn thương cơ quan.

Thuốc lá điện tử vẫn chứa nicotine gây nghiện mạnh cùng nhiều hóa chất độc hại, kim loại nặng và chất tạo hương có thể gây tổn thương phổi, tim mạch và não bộ. Một số sản phẩm còn bị pha trộn ma túy tổng hợp cực kỳ nguy hiểm.
Hút thuốc lá là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh nguy hiểm như:

Ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư thực quản, ung thư dạ dày;
Bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não;
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản;
Giảm khả năng sinh sản ở cả nam và nữ;
Ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi và trẻ nhỏ.

Hiện nay, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang gia tăng nhanh trong giới trẻ. Nhiều người lầm tưởng rằng thuốc lá điện tử “ít độc hại hơn” hoặc “giúp cai thuốc lá”, tuy nhiên đây là quan niệm sai lầm và rất nguy hiểm.
Đặc biệt, hút thuốc lá thụ động cũng rất nguy hiểm. Người không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc có nguy cơ cao mắc ung thư phổi, bệnh tim mạch và đột quỵ. Trẻ em sống trong môi trường có khói thuốc dễ mắc viêm phổi, hen suyễn, viêm tai giữa và chậm phát triển chức năng phổi.
Thực tế tại Việt Nam đã ghi nhận nhiều trường hợp thanh thiếu niên nhập viện cấp cứu sau sử dụng thuốc lá điện tử với các biểu hiện:

Hôn mê, co giật;
Suy hô hấp, suy thận;
Tổn thương não;
Rối loạn tâm thần, hoang tưởng;
Tổn thương tim mạch nghiêm trọng.

Đã có trường hợp bệnh nhân phải thở máy, lọc máu, để lại di chứng nặng nề sau điều trị. Ngoài ra, thuốc lá điện tử còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ thiết bị, gây bỏng và chấn thương nặng cho người sử dụng.
Để thực hiện tốt công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, Trung tâm Y tế kêu gọi toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động và nhân dân:

Không hút thuốc lá tại nơi làm việc, cơ sở y tế và nơi công cộng;
Không sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng;
Tích cực vận động người thân bỏ thuốc lá;
Chung tay xây dựng môi trường sống và làm việc không khói thuốc;
Bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện nicotine và các sản phẩm thuốc lá mới.

Mỗi người dân hãy trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong phòng, chống tác hại của thuốc lá vì sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.